Drina je jedna od najpoznatijih i najljepših rijeka naših krajeva. Njena karakteristična zelenkasta boja, duboki kanjoni, planine, jezera i gradovi koji su nastajali uz njene obale učinili su je mnogo više od običnog vodotoka.
Od planinskih predjela Gornjeg Podrinja do ravnice Semberije, Drina na svom putu potpuno mijenja izgled i karakter – od brze i hladne planinske rijeke do širokog i mirnijeg toka pred ušće u Savu.
Gdje nastaje i koliko je duga Drina?
Drina nastaje spajanjem Tare i Pive kod Šćepan Polja, u planinskom području na granici Bosne i Hercegovine i Crne Gore.
Od tog mjesta teče uglavnom prema sjeveru i nakon približno 346 kilometara uliva se u Savu kod Rače.
Veliki dio njenog toka predstavlja prirodnu granicu između Bosne i Hercegovine i Srbije.
Drina pripada crnomorskom slivu – njene vode preko Save i Dunava na kraju završavaju u Crnom moru.
Od Foče do Save
Drina kod Foče, nekoliko kilometara nizvodno od spajanja Pive i Tare.
Foto: Mila Jovanović
Od Šćepan Polja Drina prvo protiče kroz područje Foče, gdje je okružena visokim planinama i strmim obalama.
Nizvodno nastavlja prema Goraždu i Višegradu, zatim kroz područje Bratunca, Srebrenice i Zvornika, da bi u donjem toku stigla do ravničarskog Podrinja i Semberije.
Kod Foče je brza i planinska. Oko Višegrada ulazi u jedan od najprepoznatljivijih predjela svog toka. Kod Bratunca i Zvornika postaje sve šira, dok prema Semberiji dobija potpuno drugačiji – ravničarski karakter.
Na kraju svog dugog puta uliva se u Savu kod Rače.
Višegrad i most koji je postao simbol Drine
Jedna od najpoznatijih slika Drine svakako je ona iz Višegrada, gdje rijeku prelazi čuveni most Mehmed-paše Sokolovića.
Most i Drina neraskidivo su povezani i kroz književnost zahvaljujući Ivi Andriću i romanu „Na Drini ćuprija“.
Višegrad je zato postao jedno od mjesta koje se najčešće vezuje za Drinu – i po njenoj ljepoti i po njenoj istoriji.
Višegrad i most Mehmed-paše Sokolovića. Foto: Vrijeme u Republici Srpskoj
Jezera na Drini
Izgradnjom hidroelektrana nastala su velika vještačka jezera koja su potpuno promijenila izgled pojedinih dijelova Drine.
Među najpoznatijima su Višegradsko, Perućačko i Zvorničko jezero.
Pored proizvodnje električne energije, ova jezera imaju veliki značaj za turizam, ribolov, izlete i odmor.
Pogled sa Tare prema jezeru na Drini. Foto: Vrijeme u Republici Srpskoj
Najvažnije pritoke
Drina prima vodu velikog broja planinskih rijeka i potoka.
Među njenim značajnijim pritokama su Sutjeska, Ćehotina, Bistrica, Prača, Lim, Rzav, Drinjača, Jadar i Janja.
Posebno je značajan Lim, čiji veliki sliv obuhvata dijelove Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine.
Drina i vrijeme – rijeka koja može brzo da poraste
Drina ima izražen snježno-kišni režim.
Velike vode najčešće se javljaju u periodima dugotrajnih i obilnih padavina, dok u proljeće dodatni uticaj može imati i topljenje snijega sa okolnih planina.
Zato za stanje Drine nije važno samo vrijeme neposredno uz njenu obalu. Obilne padavine u Crnoj Gori, Gornjem Podrinju i slivovima Tare, Pive, Lima i Ćehotine mogu kasnije izazvati rast vodostaja kod Višegrada, Bratunca, Zvornika i Semberije.
Veliki povodanj 1896. godine
Jedna od najvećih istorijski zabilježenih poplava Drine dogodila se krajem oktobra i tokom novembra 1896. godine.
Veliki povodanj zahvatio je praktično cijelo Podrinje, a naročito težak bio je 10. i 11. novembar.
U Višegradu je Drina toliko porasla da je voda prešla preko mosta Mehmed-paše Sokolovića.
Prema istorijskim i hidrološkim podacima, nivo rijeke u Višegradu porastao je za oko 17 metara, dok je procijenjeni protok dostizao približno 9.500 m³/s.
O ovom događaju pisao je i Ivo Andrić u romanu „Na Drini ćuprija“.
Velika poplava 2010. godine
Drina je svoju snagu ponovo pokazala početkom decembra 2010. godine.
Nakon veoma obilnih padavina u gornjem dijelu sliva naglo su porasle Tara, Piva, Lim, Ćehotina i druge pritoke, a veliki poplavni talas zatim se širio Drinom.
Na hidrološkoj stanici Radalj 3. decembra 2010. godine zabilježen je vodostaj od 659 centimetara.
Poplavljena su brojna naselja uz Drinu, a veliki problemi zabilježeni su i u Semberiji.
Drina je prijetila i 2014. Godine
Tokom velikih majskih poplava 2014. godine, koje su pogodile veliki dio Bosne i Hercegovine i Srbije, pod velikim pritiskom našao se i donji tok Drine.
Na hidrološkoj stanici Radalj 15. maja 2014. zabilježen je vodostaj od 623 cm, uz protok od oko 3.940 m³/s. Poplavni talas u gornjem i srednjem toku Drine bio je umjereniji nego 2010, ali su nizvodno dodatni problem napravile nabujale pritoke Jadar i Janja, pa je poplavljeno i područje Bijeljine.
Poplave u Semberiji, 2010. godine. Foto: Vode Srpske
Druga strana Drine – otpad na Višegradskom jezeru
Drina je jedna od najljepših rijeka našeg kraja, ali povremeno pokazuje i ružnu stranu našeg odnosa prema prirodi.
Poseban problem godinama se pojavljuje na Višegradskom jezeru.
Nakon obilnih padavina i velikih voda, Drina i njene pritoke iz uzvodnih područja donesu ogromne količine plastične ambalaže, drveta i drugog plutajućeg otpada.
Otpad se potom zaustavlja i gomila na Višegradskom jezeru, stvarajući prizore koji potpuno odudaraju od ljepote rijeke.
Važno je naglasiti da to nije samo problem Višegrada. Otpad Drinom stiže iz različitih dijelova njenog velikog sliva.
Drina može odnijeti naš otpad nizvodno, ali problem time ne nestaje – samo završava kod nekog drugog.
Ogromne količine plutajućeg otpada na Višegradskom jezeru. Foto: BN TV
Od Bratunca do Semberije
Nizvodno od Višegrada Drina postepeno mijenja izgled. Kod Bratunca i Zvornika postaje šira, dok prema Semberiji ulazi u potpuno drugačiji ravničarski krajolik.
Drina kod Bratunca. Foto: Vrijeme u Republici Srpskoj
Drina kod Zvornika. Foto: Dragana Tepic Mitrovic
U Semberiji rijeka pravi široko korito, sprudove i rukavce, a njen pejzaž više ne podsjeća na uske kanjone gornjeg toka.
Drina u donjem toku kroz Semberiju. Foto: Vrijeme u Republici Srpskoj
„Ispravljati krivu Drinu“
Drina je poznata i po svom vijugavom toku, naročito u ravničarskom dijelu.
Upravo se uz nju veže poznata izreka „ispravljati krivu Drinu“, koja se koristi kada neko pokušava da promijeni ili popravi nešto što je gotovo nemoguće promijeniti.
Od planina do ravnice
Možda je najveća ljepota Drine upravo u njenoj raznolikosti.
Kod Foče je planinska, hladna i brza. Kod Višegrada protiče kroz jedan od najpoznatijih pejzaža Podrinja. Kod Bratunca i Zvornika postaje sve šira, a prema Semberiji ulazi u potpuno drugačiji, mirniji ravničarski krajolik.
Istovremeno, istorija pokazuje da se iza njene ljepote krije ogromna snaga koju nikada ne treba potcijeniti.
Od Šćepan Polja do Save – oko 346 kilometara prirode, istorije, života i priča uz jednu od najljepših rijeka Balkana.